Park Morysin. Spacerem po zapomnianym magicznym ogrodzie [ZDJĘCIA]

Wojciech Rodak
Wojciech Rodak
Park w Morysinie. Niegdyś w Morysinie znajdował się romantyczny park angielski, którego urokliwość podnosiły liczne rzeźby i budowle, jak np. miniaturowy pałac. Dziś te bezcenne zabytki - zaprojektowane przez wybitnych architektów - coraz bardziej popadają w ruinę. Pochłania je przyroda. Jak obecnie wygląda Morysin? Czy ktoś przyjdzie mu na ratunek? Poniżej zdjęcia i dalsza część artykułu.

Morysin - angielski park Potockich

Park Morysin znajduje się na północny wschód od pałacu w Wilanowie. Jest z trzech stron otoczony wodą - Jeziorem Powsinkowskim i rzeczką Wilanówką. Pierwotnie, w XVII-XVIII w., znajdował się tu las łęgowy, pełniący rolę zwierzyńca dóbr wilanowskich. W 1799 r. ów majątek przeszedł na własność Potockich. Na początku XIX w. Aleksandra, żona Stanisława Kostki Potockiego, poleciła utworzyć na miejscu zwierzyńca angielski park romantyczny, tak modny w tamtym okresie. Jego nazwa, Morysin, wywodzi się od imienia jej najmłodszego wnuka, Maurycego.

Park Morysin. Spacerem po zapomnianym magicznym ogrodzie [ZDJĘCIA]

Kolejne budowle na terenie parku powstawały do połowy XIX w. W pierwszej kolejności, w 1811 r., na obszernej polanie wzniesiono miniaturowy pałacyk, prawdopodobnie według koncepcji Stanisława Kostki Potockiego i Piotra Aignera (znanego architekta, który zaprojektował m.in. Kościół św. Aleksandra w Warszawie i Pałacyk Krasińskich na Ursynowie). W 1825 r. dobudowano w nim kamień pamiątkowy i tzw. oraculum, składające się z kamiennej figury pogańskiego bóstwa i dwóch kolumn. Dalej, w 1846 r., zbudowano neogotycką bramę z mieszkaniem stróża według projektu Henryka i Ferrate Marconich. W tym samym czasie powstał również Neogotycki Domek Stróża (nie zachował się do naszych czasów; niewiele na jego temat wiadomo). Na początku lat 50. XIX w. wzniesiono tzw. Domek Stróża według projektu Franciszka Marii Lanciego (odpowiedzialnego za budowę m.in. Domu Kraszewskiego na Mokotowskiej 48 w Warszawie czy Pałacu Potockich w Krzeszowicach). Ten sam architekt odpowiadał też za kształt drewnianej gajówki, zbudowanej w południowej części parku, gdzie znajdował się wówczas sad i ogród warzywny. Z zachowanych dokumentów wiadomo też, że na obszarze całego założenia znajdowało się też wiele innych rzeźb i drewnianych budowli.

W okresie międzywojennym, gdy dobra wilanowskie przeszły w ręce Branickich, budowle w parku Morysin poddano wielu zabiegom konserwatorskim. Dlatego też do 1944 r. dotrwały one w dobrym stanie. Potem było gorzej.

Ruina Morysina

Przez całą okupację zamieszkiwali tu wyżsi rangą niemieccy oficerowie. Jednak w ostatnim roku wojny wehrmachtowcy zniszczyli sad, ogród warzywny i drzewostan, przygotowując umocnienia ziemne, w związku ze zbliżaniem się Armii Czerwonej. W toku walk frontowych wszystkie budowle Morysina popadły w ruinę. Dzieła zniszczenia dopełniła po wojnie okoliczna ludność, która rozbierała bezcenne zabytki, by pozyskać cegłę.

W PRL dobra wilanowskie znacjonalizowano. Na początku lat 50. XX w. planowano odbudowę Morysina, ale ostatecznie, z braku środków finansowych, koncepcję tą porzucono. Przez dziesięciolecia zabudowania dalej popadały w ruinę. Dziś są w stanie takim, jak na załączonych zdjęciach.

Co dalej z parkiem w Morysinie?

Od przeszło 20 lat tereny parku w Morysinie podlegają dwóm podmiotom - Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (zarządza on większą częścią parku), a także Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (podlega jej cześć terenu, gdzie znajduje się neogotycka brama). W 1996 r. założenie parkowe zostało przekształcone w rezerwat przyrody, a w 2012 r. władze miejskie włączyły je w obszar Wilanowskiego Parku Kulturowego. To powoduje, jak wyjaśnia nam dr inż. Maciej Żołnierczuk z muzeum wilanowskiego, że prowadzenie wszelkich prac rewitalizacyjnych w Morysinie jest w całości uzależnione od decyzji kilku podmiotów - organów ochrony środowiska, organów ochrony przyrody i władz gminnych. Na ten skomplikowany układ decyzyjny nakłada się jeszcze brak planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów pałacu w Wilanowie i parku w Morysinie (jego uchwalenie jest planowane na 2022 r.). Wszystko to powoduje, że póki co szerzej zakrojone prace rewitalizacyjne na terenie parku nie mogą być prowadzone. W ostatnich miesiącach poprawiono zarastające ścieżki i postawiono tablice informacyjne dotyczące obiektów przyrodniczych.

Dr inż. Żołnierczuk informuje nas, że po rozwiązaniu się obecnych problemów natury formalno-prawnej, Muzeum Pałacu Króla Jana III zamierza przywrócić parkowi morysińkiemu pełnię dawnej świetności. Domek Stróża, pałacyk z rotundą i romantyczny łuk triumfalny mają zostać zrekonstruowane według dawnych planów. Gajówka ma zostać zrewitalizowana, a wokół niej ma powstać sad. Brzmi wspaniale. Miejmy nadzieję, że urzędnicy dogadają się i dotrzymają terminów. Dla dobra tego pięknego parku.

CZYTAJ TAKŻE: Pałac w Wilanowie. Zwiedzanie, godziny otwarcia, cennik, dojazd

Pałac w Wilanowie. Zwiedzanie, godziny otwarcia, cennik, dojazd

Ogród Dolny perełką Zamku Królewskiego. „Skończyliśmy powoje...

Wideo

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

K
Kios

Jak dla mnie to może zostać tak jak jest. Tajemniczo mało ludzi, piękna przyroda

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3