Premiera nieznanego dramatu K.K. Baczyńskiego na antenie Radia dla Ciebie RDC w dniu 77. rocznicy Powstania Warszawskiego

Materiał informacyjny Radio Dla Ciebie

Gdy w styczniu 2021 minęła setna rocznica urodzin jednego z najwybitniejszych poetów XX wieku, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego zaczęliśmy zastanawiać się jak, w nieszablonowy i niebanalny sposób, upamiętnić tego, tak bardzo warszawskiego, poetę. Poszukiwania niewyeksploatowanych tekstów doprowadziły nas do cyfrowego archiwum Biblioteki Narodowej, gdzie wraz z dyrektorem literackim RDC, Aleksandrą Głogowską, trafiliśmy na rękopis tekstu dramatycznego. Dalsza kwerenda coraz bardziej nas zdumiewała. Okazało się bowiem, że jedyny dramat poety – mimo, że wydrukowany w tomie Utwory zebrane, Kraków 1961, przez 80 lat pozostał niemal niezauważony. Poza dwoma scenicznymi próbami sprzed ponad pół wieku, w Teatrze im. Żeromskiego w Kielcach i Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, nikt do tej pory nie podjął się realizacji całości tego niezwykłego tekstu. Uznaliśmy wiec, że przygotowanie go w formie radiowego słuchowiska będzie najwłaściwszym hołdem w stulecie urodzin genialnego Twórcy.

Już pierwsze czytanie niedokończonego dramatu nasunęło nam skojarzenie z wielkimi Romantykami, a nade wszystko Cyprianem Kamilem Norwidem, którym Poeta był zafascynowany i którego inspiracje tak bardzo są widoczne w twórczości literackiej Baczyńskiego.

Zasadniczym wątkiem dramatu jest zderzenie dwóch postaw, które reprezentują młodzi bohaterowie - apoteozy zbrojnej walki o Ojczyznę i głębokiej niechęci do krwawej przemocy.

Jan to alter ego samego Baczyńskiego, młodego artysty przerażonego wizją przelewu krwi i ofiar, którymi okupiona będzie walka. Piotr, na wieść o zbrojnym zrywie reaguje entuzjastycznie. Wojna, walka jest wizją jego młodzieńczych tęsknot za bohaterstwem z karabinem w rękach. Dla Jana taki patriotyzm jest niezrozumiały, zarzuca koledze egoizm, chęć realizacji własnych marzeń, a nie pełną poświęceń chęć obrony ojczyzny

„A może ty nie sprawie, ale sobie służysz
i swoim żądzom złym, a ciebie nuży
praca taka powolna, gdzie trzeba w pokoju
budować swoją sprawę tak samo potrzebnie
jak zabijając.
Chyba, że tego ci trzeba
a nic ponadto, wtedy groza tobie”

Realność dialogu dwóch bohaterów przełamuje ożywający posąg Gladiatora, który pełni tu podobną funkcję jak chór w tragedii antycznej: z jednej strony potęguje strach i buduje buduje napięcie, a z drugiej doradza, pomaga bohaterowi zrozumieć prawdę. Ale w przeciwieństwie do antycznego chóru nie wskazuje jedynej dobrej drogi. Podobnie jak mitologiczna Nike, która widząc młodego człowieka idącego na śmierć, pragnie uczynić gest współczucia, lecz nie czyni tego obawiając się zmiany postawy bohatera, który mógłby wycofać się z walki. Baczyński w swoim dramacie nie daje rozwiązania. Pozostajemy w świadomości odwiecznej walki dobra ze złem, okrucieństwa z miłosierdziem i pytaniem co zwycięży.

Z jednej strony Gladiator mówi:

„Tobie trwać w cierpieniu, tobie konać
Za nich wszystkich, za małych i żywych
I nie znaleźć nic ponad tę rozpacz
jaką daje wieczne zrozumienie”

A jednocześnie:

„Inaczej te myśli jak duchy
błądząc zwolna upiorem się staną
i wypiją krew i przetną żyły
wszystkim snom co przez człowieka śniły”

Baczyński nie dokończył swojego dramatu i nie nadał mu tytułu. Poetycko jednak, tak przeciwstawił postawy dwóch bohaterów:

„Piotr idzie on to śpiewa, więc jednak to jesień
Pora śpiewu? Nie gniewu”.

Ten wers stał się inspiracją Autorki adaptacji do nadania słuchowisku tytułu „Pora gniewu”.
Zapraszamy Państwa do wnikliwego wysłuchania mądrego i niezwykłego dramatu Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, którego romantyczny profetyzm ujawnił się w rozmowie z matką. To właśnie ona, tak ważna w życiu Baczyńskiego, pyta w dramacie:

- ”Kiedy idziesz?”
- „Dziś o 4-tej zbiórka przed magistratem. Teraz jest wpół do czwartej”- odpowiada Jan w 1942 roku, bo wtedy właśnie Baczyński pisze swój jedyny utwór dramatyczny

Dwa lata później, 4 sierpnia 1944 roku o godzinie 16.00 - pełniący służbę przed Pałacem Blanka, przedwojenną siedzibą magistratu Warszawy – dwudziestotrzyletni Poeta ginie trafiony przez niemieckiego snajpera.

Premiera na antenie Polskiego Radia RDC “Radio dla Ciebie” w 77 rocznicę Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia o godzinie 17.05
Powtórzenie w rocznicę śmierci Poety – 4 sierpnia o godz. 21.05

Radio dla Ciebie, 101FM, www.rdc.pl

Tadeusz Deszkiewicz
Prezes Polskiego Radia RDC
Radio dla Ciebie

Dodaj ogłoszenie