Trolejbusy w Warszawie. Historia nieistniejącego środka komunikacji miejskiej. Dlaczego zniknęły ze stołecznych ulic?

Kamil Jabłczyński
Kamil Jabłczyński
Tego środka komunikacji miejskiej nie uświadczymy już w Warszawie. Niektórzy na wspomnienie o trolejbusach popadają w pewną nostalgię. Czy decyzja o likwidacji była słuszna? Pewnie można by na ten temat polemizować, ale faktem jest, że trolejbusy odegrały istotną rolę w historii warszawskiego transportu, dlatego zapraszamy w historyczną podróż autobusem podłączonym do elektrycznej trakcji.

Trolejbusy funkcjonują dziś już tylko w trzech polskich miastach (Lublinie, Tychach i Gdyni). Łącznie funkcjonowały w dziewięciu, a dodatkowo trzy dziś polskie miasta posiadały trolejbusy jeszcze, gdy były pod zarządzeniem niemieckim. Jednym z miast, które miało siatkę połączeń trolejbusowych była Warszawa. Zaczęło się zaraz po wyzwoleniu stolicy. Jeszcze nie skończyła się wojna, a w marcu 1945 roku Warszawa otrzymała 30 pojazdów od Związku Radzieckiego.

Trolejbusy w Warszawie. Historia nieistniejącego środka komu...

Przed wojną jedynym miastem w Polsce, gdzie funkcjonowały trolejbusy, był Poznań. Olsztyn uruchomił 2 linie... 1 września 1939 roku, a Wrocław miał je, gdy był miastem niemieckim. Sowieci jednak znali ten środek transportu bardzo dobrze i postanowili go u nas zaadoptować. Warszawie marzyło się oczywiście metro, ale w zniszczonej stolicy od czegoś trzeba było zacząć. Z 30 trolejbusów, które dostała Warszawa udało się uruchomić 15. Wszystkie były bowiem stare i wymagały remontu.

Na ulice wyjechały po paru miesiącach. W styczniu 1946 roku uruchomiono w Warszawie dwie linie, a w marcu trzecią:

  • Linia A: TRĘBACKA – pl. Piłsudskiego – pl. Małachowskiego – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Bracka – pl. Trzech Krzyży – Al. Ujazdowskie – al. Szucha – PL. UNII LUBELSKIEJ (powrót: PL. UNII LUBELSKIEJ – Bagatela – Al. Ujazdowskie),
  • Linia B: TRĘBACKA – pl. Piłsudskiego – pl. Małachowskiego – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Bracka – pl. Trzech Krzyży – Al. Ujazdowskie – Piękna – Myśliwiecka – ŁAZIENKOWSKA
  • Linia C (od marca 1946): DW. GDAŃSKI – Sierakowska – Muranowska – Nalewki – Bielańska – Wierzbowa – pl. Piłsudskiego – pl. Małachowskiego – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Bracka – pl. Trzech Krzyży – Al. Ujazdowskie – al. Szucha – PL. UNII LUBELSKIEJ (powrót: PL. UNII LUBELSKIEJ – Bagatela – Al. Ujazdowskie)
Dekoracje pierwszomajowe na kamienicy Adama Bromke przy pl. Unii Lubelskiej w Warszawie
Dekoracje pierwszomajowe na kamienicy Adama Bromke przy pl. Unii Lubelskiej w Warszawie. Po prawej widoczny trolejbus linii C.Narodowe Archiwum Cyfrowe

W listopadzie 1947 zakupiono 10, a w pierwszym półroczu kolejnych 5 nowoczesnych francuskich trolejbusów marki Vetra, później sprowadzono także wyprodukowane w Czechosłowacji pojazdy marki Škoda i z NRD marki LOWA. Trolejbusy obok autobusów i tramwajów zaczęły stanowić podstawę komunikacji miejskiej w powojennej stolicy Polski.

Tymczasowy transport zbiorowy?

Władze miasta chyba nie były przekonane jednak do trolejbusów, bo choć na początku lat sześćdziesiątych po ulicach jeździło 127 wozów na 10 liniach to już w 1963 podjęto kroki ku likwidacji sieci trolejbusowej. Dziesięć lat później nastąpiła całkowita likwidacja linii trolejbusowych w stolicy. Dokładnie w tym samym roku przestał kursować tramwaj do Wilanowa, o czym więcej poniżej. Z dzisiejszej perspektywy te decyzje wydają nam się kuriozalne. I słusznie.

Transport zbiorowy już wówczas w Warszawie nie domagał. Rozwijano głównie sieć autobusów, tramwaje nie miały tak mocnej pozycji jak dzisiaj. Nadal brakowało, ciągle planowanego, metra. Budowano natomiast duże ciągi komunikacyjne jak Wisłostrada, Trasa Łazienkowska etc. Wielu mieszkańców jednak nie miało jeszcze wówczas własnych samochodów. Komunikacja miejska często była przepełniona. Innymi słowy trudno zrozumieć tamte decyzje.

Wśród problemów z trolejbusami przytaczano np. przecinanie się trakcji z tramwajami, które niejednokrotnie też likwidowano. Gdyby to dobrze zaplanować, chyba udałoby się oba rodzaje transportu połączyć. Jak pokazała historia decyzja nie była słuszna. Trolejbusy bowiem wróciły do Warszawy... zaledwie trzy lata później! 9 września 1976 rząd postanowił utworzyć linię trolejbusową łączącą Warszawę z Piasecznem, z myślą o mieszkańcach Piaseczna i pracownikach fabryki kineskopów Unitra Polkolor.

Widok w kierunku skrzyżowania z ul. Jasną. Na jezdni widoczny trolejbus Skoda 9Tr linii 56 i w tle autobus Jelcz 272 MEX linii 155 Z prawej neon poczty
Widok w kierunku skrzyżowania z ul. Jasną. Na jezdni widoczny trolejbus Skoda 9Tr linii 56 i w tle autobus Jelcz 272 MEX linii 155 Z prawej neon pocztyNarodowe Archiwum Cyfrowe

Linia inne niż wszystkie

Jej plusem miał być fakt, że w tym rejonie nie przecinała linii tramwajowych i problemy z centrum miasta tu nie występują. Dziś to jedna z najlepiej pamiętanych linii trolejbusowych. - Likwidacja tej linii to był z pewnością błąd i chociaż bardzo bym chciał to nie widzę szans na powrót - mówi w rozmowie z nami Maciej Dutkiewicz, rzecznik prasowy Tramwajów Warszawskich. - Natomiast taką rolę komunikacyjną i poprawy połączenia Piaseczna z dzisiejszym Metrem Wilanowska spełnia utworzony na Puławskiej buspas - dodaje.

Wówczas nie było jeszcze metra, istniała za to powszechnie znana pętla Dworzec Południowy. Połączenie do Piaseczna wystartowało w 1983 roku. Trolejbusy kursowały tamtędy 12 lat. Zniknęły w 1995 roku - właśnie w roku otwarcia metra. Pomimo licznych protestów. Zastąpiono je linią autobusową 709, która istnieje zresztą do dzisiaj.

Ślady po trolejbusach

Charakterystyczne słupy trakcji trolejbusowej można było jeszcze kilka-kilkanaście lat temu spotkać w centrum Piaseczna, na Puławskiej czy na Krasickiego przy Parku Dreszera. Linie 55, 56 i 56 bis dojeżdżały do Kazimierzowskiej. Dziś przed Parkiem Dreszera jest wąska ulica, wtedy były dodatkowo zatoki, gdzie zatrzymywać się mogły te pojazdy. Linie łączyły Górny Mokotów ze Śródmieściem i Dolnym Mokotowem.

Trolejbus jadący Aleją Niepodległości na wysokości dzisiejszej stacji Metra Racławicka
Trolejbus jadący Aleją Niepodległości na wysokości dzisiejszej stacji Metra RacławickaNarodowe Archiwum Cyfrowe

55 jeździło bowiem na Łazienkowską przez Piękną i Koszykową, a 56 i 56 bis w różnych okresach na Miodową / Jana Pawła II (wówczas Marchlewskiego) / Franciszkańską czy do Placu Małachowskiego. Po ścisłym centrum Warszawy trolejbusy poruszały się głównie w latach 40. i 50. XX wieku. Po likwidacji w 1973 do centrum już nie wróciły. Natomiast linia 51 (będąca następcą linii C) zanim jeździła z Piaseczna do Wilanowskiej to do likwidacji trolejbusów w 1973 łączyła Dworzec Gdański z Placem Unii Lubelskiej. Dziś już możemy tylko wspominać, dlatego poniżej schemat z 1964 roku, gdy sieć była najbardziej rozbudowana - wraz z trasami istniejących wówczas linii.

Szczecinolog - Praca własna
  • Linia 51: DW. GDAŃSKI – Bonifraterska – Miodowa – Krakowskie Przedmieście – Traugutta – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Krucza (powrót: Krucza – Szpitalna – pl. Powstańców Warszawy – Mazowiecka – Traugutta) – Piękna – Al. Ujazdowskie – al. Szucha – PL. UNII LUBELSKIEJ (powrót: PL. UNII LUBELSKIEJ – Bagatela – Al. Ujazdowskie),
  • Linia 52: PL. ZAWISZY – Koszykowa – Piękna – Myśliwiecka – Łazienkowska – Czerniakowska – CHEŁMSKA,
  • Linia 53: DW. GDAŃSKI – Bonifraterska – Miodowa – Krakowskie Przedmieście – Traugutta – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Krucza (powrót: Krucza – Szpitalna – pl. Powstańców Warszawy – Mazowiecka – Traugutta) – Piękna – Myśliwiecka – Łazienkowska – Czerniakowska – CHEŁMSKA,
  • Linia 54: MIODOWA – Krakowskie Przedmieście – Traugutta – Kredytowa – Jasna – Zgoda – Krucza (powrót: Krucza – Szpitalna – pl. Powstańców Warszawy – Mazowiecka – Traugutta) – Piękna – Al. Ujazdowskie – al. Szucha – PL. UNII LUBELSKIEJ (powrót: PL. UNII LUBELSKIEJ – Bagatela – Al. Ujazdowskie),
  • Linia 55: ŁAZIENKOWSKA – Łazienkowska – Myśliwiecka – Piękna – Koszykowa – al. Niepodległości – Odyńca – KAZIMIERZOWSKA (powrót: KAZIMIERZOWSKA – Ursynowska – al. Niepodległości),
  • Linia 56: FRANCISZKAŃSKA – Bonifraterska – Miodowa (powrót: Miodowa – Świętojerska – Nowiniarska – FRANCISZKAŃSKA.) – Krakowskie Przedmieście – Traugutta – Kredytowa – Świętokrzyska (powrót: Świętokrzyska – Mazowiecka – Traugutta) – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Odyńca – KAZIMIERZOWSKA (powrót: KAZIMIERZOWSKA – Ursynowska – al. Niepodległości),
  • Linia 56 bis: PL. MAŁACHOWSKIEGO – Kredytowa – Świętokrzyska (powrót: Świętokrzyska – Mazowiecka – PL. MAŁACHOWSKIEGO.) – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Odyńca – KAZIMIERZOWSKA (powrót: KAZIMIERZOWSKA – Ursynowska – al. Niepodległości)

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

kup najtaniej

Thule

Thule Touring L Antracyt

2 378,00 zł

kup najtaniej

Thule

Thule Easyfold Xt 2 Black 933B

3 449,00 zł

kup najtaniej

INTER PACK

G3 CL 110 Stalowy

295,00 zł

kup najtaniej

Taurus

Taurus Xtreme 400 Czarny Karbon J/X400N

1 299,00 zł

kup najtaniej

Thule

Thule WingBar Edge 9583

1 349,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Jak kupić używany samochód i nie dać się oszukać? Zobacz 3 sposoby NA

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na warszawa.naszemiasto.pl Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie