Budowa muru, przeprowadzki, życie w zamkniętej dzielnicy. Powstawanie getta warszawskiego na zdjęciach z 1940 r. [ZDJĘCIA]

Radzim GaudentyZaktualizowano 
Archiwum Państwowe w Warszawie/Album warszawskiej Rady Żydów
Budowa muru getta, tłumy przeprowadzających się ludzi, życie codzienne w dzielnicy żydowskiej - to wszystko możemy znaleźć na zdjęciach z pierwszego okresu funkcjonowania getta warszawskiego. Pochodzące z 1940 r. fotografie znajdują się posiadaniu Archiwum Państwowego w Warszawie. Zdjęcia i dalsza część artykułu poniżej.

Getto warszawskie było największym gettem w okupowanej przez Niemców Europie. W szczytowym momencie, w kwietniu 1941 r., zamieszkiwało je ok. 460 tys. Żydów. Prezentowane zdjęcia pochodzą z pierwszego okresu istnienia dzielnicy żydowskiej, czyli z 1940 r. Przedstawiają głównie budowę muru i Żydów migrujących z całej stolicy na teren getta. W tle widać zabudowę dzielnicy, która została całkowicie zniszczona przez Niemców w 1943 r.

Getto warszawskie. Kiedy utworzono getto warszawskie?

Na początku 1940 r. Niemcy podjęli decyzję o odizolowaniu społeczności żydowskiej w Warszawie. 1 kwietnia 1940 r. Judenrat - czyli żydowski samorząd - został zmuszony do rozpoczęcia budowy muru wokół obszaru wyznaczonego na getto. Rzekomo w celu odizolowania „obszarów miasta zagrożonych epidemią”.

Oficjalnie getto warszawskie zostało utworzone 2 października 1940 r. zarządzeniem gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera. Zgodnie z nim w dzielnicy żydowskiej, obejmującej głównie dawną dzielnicę północną, mieli zamieszkać wszyscy Żydzi mieszkający w Warszawie lub przesiedleni do niej. Chrześcijanom rezydującym na tym obszarze nakazano przenieść się na "aryjską stronę" muru, z wyłączeniem tzw. dzielnicy niemieckiej.

Dla tysięcy ludzi decyzja o utworzeniu getta warszawskiego oznaczała nagłą konieczność porzucenia domów, pośpiesznej sprzedaży mieszkań i kupna nowych. Migracje dotyczyły 138 tys. Żydów i 113 tys. Polaków. Większość transakcji nie była korzystna. Wiele osób nie było w stanie kupić nowego lokum.

Po zakończeniu akcji przesiedleńczej getto warszawskie zostało zmknięte 4 listopada 1940 r.

Getto warszawskie. Gdzie było warszawskie getto?

W listopadzie 1940 r. getto warszawskie zajmowało obszar 307 ha. Obejmowało tereny położone na dzisiejszym Śródmieściu Północym i Woli. Ograniczały je ulice Wielka, Bagno, pl. Grzybowski, Rynkowa, Zimna, Elektoralna, pl. Bankowy, Tłomackie, Przejazd, Ogród Krasińskich, Nowolipki, Świętojerska, Freta, Sapieżyńska, Konwiktorska, Stawki, Okopowa, Zegarmistrzowska, Żelazna, Wronia, Waliców i Sienna. Hale Mirowskie, sądy na Lesznie i część ul. Chłodnej były wyłączone z getta.

Maksymalny zasięg getta warszawskiego w listopadzie 1940


Mapa getta warszawskiego z listopada 1940 r. z dawną siatką ulic

Getto warszawskie. Ilu Żydów mieszkało w getcie warszawskim?

W getcie warszawskim naziści stłoczyli początkowo ok. 400 tys. osób pochodzenia żydowskiego. Do marca 1941 r. liczba ta wzrosła do 460 tys. Zagęszczenie ludności sięgało 120 tys. osób na km kw. W izbach mieszkało po 10 osób.

Poza warszawiakami do getta warszawskiego trafili także Żydzi deportowani z podwarszawskich miejscowości, m.in. Błonia, Góry Kalwarii, Grodziska Mazowieckiego, Jeziornej, Karczewa, Piaseczna, Pruszkowa, Skierniewic i Wiązowny.

Od jesieni 1940 do lipca 1942 w getcie zmarło ok. 92 tys. Żydów. Głównymi przyczynami był głód, zimno i choroby, a zwłaszcza tyfus.

Gdy rozpoczęła się wielka akcja likwidacji getta warszawskiego, 22 lipca 1942 r., w dzielnicy znajdowało się wówczas ok. 370 tys. Żydów. Po jej zakończeniu, w tzw. getcie szczątkowym, pozostało 50-65 tys. Żydów.

Sceny z getta warszawskiego

Getto warszawskie. Kiedy wybuchło powstanie w getcie warszawskim?

Powstanie w gettcie warszawskim wybuchło 19 kwietnia 1943 r. Bojownicy z Żydowskiej Organizacji Bojowej i Żydowskiego Związku Wojskowego toczyli krwawe walki z Niemcami do 8 maja 1943 r. Ale sporadyczne potyczki na terenie getta trwały do połowy maja.

Po powstaniu na terenie całego getta Niemcy wyburzyli prawie wszystkie budynki, w tym Wielką Synagogę. Ocalało jedynie kilka budynków, w tym kościół św. Augustyna.

Ruiny, groby, okopy, wraki. Zdjęcia Warszawy zaraz po wejści...

Adam Dylewski: Żydzi walnie przyczynili się do rozwoju Pragi...

Wideo

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3