Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

Nowy zabytek na Mazowszu. Młyn hrabiego Zamoyskiego ma ponad 150 lat. Dziś jest dziełem architektonicznym

Joanna Postrzednik
Joanna Postrzednik
Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego budynek młyna na terenie dawnego zespołu folwarcznego przy ul. 1 Maja w Kołbieli
Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego budynek młyna na terenie dawnego zespołu folwarcznego przy ul. 1 Maja w Kołbieli Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Mazowsze ma nowy zabytek. Ponad 150-letni obiekt powstał dzięki hrabiemu Zamoyskiemu. Znajduje się w podwarszawskiej wsi Kołbiel, niecałe 50 km od centrum stolicy. Mowa o wyjątkowym młynie, który stanowi indywidualnie zakomponowane dzieło architektoniczne.

Budynek młyna w Kołbieli w rejestrze zabytków

Młyn jest elementem historycznego, nieistniejącego już zespołu pałacowo-folwarcznego, który do lat 90. XX wieku funkcjonował jako osobna jednostka. W 1866 roku folwark znalazł się w posiadaniu Józefa Zamoyskiego, który cieszył się szacunkiem i poważaniem wśród chłopów. Wielokrotnie w prasie podkreślano jego zasługi dla podnoszenia kultury rolnej na ziemiach polskich.

Zwracano uwagę na przywileje socjalne, które wprowadzał w swoich dobrach zasady umowy o pracę, wolnych dni, czy utrzymywania warunków higienicznych. Po śmierci Zamoyskiego w 1878 roku majątek odziedziczyli członkowie możnego rodu: Maurycy i Tomasz. W czasie II wojny światowej dobra przejęli Niemcy, a bezpośrednio po jej zakończeniu Rosjanie. W wyniku reformy rolnej, majątek w Starej Wsi przeszedł na Skarb Państwa i był w użytkowaniu Gminnej Rady Narodowej w Kołbieli. Na skutek parcelacji wydzielono kilka części, którymi zarządzali różni właściciele. Aktualnie na mocy wygranego przetargu od 20 grudnia 2021 roku nieruchomość znajduje się w rękach prywatnych.

Tak wygląda ponad 150-letni młyn w Kołbieli

Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego budynek młyna na terenie dawnego zespołu folwarcznego przy ul. 1 Maja w Kołbieli

Nowy zabytek na Mazowszu. Młyn hrabiego Zamoyskiego ma ponad...

Ma ponad 150 lat

Budynek dawnego młyna postawiony został w latach 1871-1872 na fundamentach wcześniejszego młyna wodnego. Do 1945 roku nie uległ większym przekształceniom. Po pożarze w 1956 roku modyfikacji uległa przybudówka.

Wymieniono stropy i więźba dachowa oraz prawie całe przedwojenne wyposażenie młyna. Modernizacja nie wpłynęła zasadniczo na rozkład wnętrz, zlikwidowano jednak windę towarową zastępując jej miejsce klatką schodową.

- Zaadaptowano także poddasze tworząc kolejną kondygnację użytkową. Rozebrane zostało zachodnie skrzydło budynku, którego ślad jest czytelny na terenie obiektu. Liczne remonty dokonane po 1945 roku przyczyniły się w pewnym stopniu do zniszczenia pierwotnego wystroju architektonicznego budynku. W latach 90. XX wieku wybudowano wiatę przylegającą do elewacji frontowej, wspartą na czterech ceglanych kolumnach, co zniekształciło też nieco proporcje obiektu - opisuje Prof. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Pierwotne wyposażenie młyna

Poza układem wnętrz młyn zachował również pierwotne wyposażenie. W piwnicy zlokalizowany jest magazyn podręczny oraz urządzenia napędowe, między innymi zachowana w idealnym stanie śruba Archimedesa. Druga taka śruba znajduję się również w części użytkowej na poddaszu.

Na parterze znajdują się:

  • urządzenia do mieszania mąki,
  • komory otrębowe,
  • czyszczarnia,
  • pakownia mączna,
  • waga dziesiętna.

W skład wyposażenia wchodzi też oryginalny mlewnik KK36 wyprodukowany w 1958 roku przez Fabrykę Maszyn Radomsko, która była jedną z kluczowych firm w Polsce w tamtym czasie.

Świadectwo minionej epoki

Budynek dawnego Młyna Zamoyskich w Kołbieli stanowi świadectwo minionej epoki. Zachował on pierwotne walory architektoniczne, cechy stylowe. Budynek otrzymał dostosowaną do swojej funkcji formę, dzięki czemu stanowi indywidualnie zakomponowane dzieło architektoniczne.

- Oprócz ceglanego detalu dekorującego zewnętrze budynku, o cennych wartościach obiektu świadczy zachowane wyposażenie młyna. Istotne walory historyczne wynikają z powiązania z postacią Józefa Zamoyskiego, który w Starej Wsi założył bardzo nowoczesny jak na owe czasy folwark z mechanicznym młynem, owczarnią i stajniami. Był też właścicielem Towarzystwa Fabryki Wyrobów Bawełnianych w Zawierciu, współautorem "Encyklopedii Rolnictwa", prezesem Warszawskiego Towarzystwa Wyścigowego, prezesem Banku Handlowego, współzałożycielem Warszawskiego Towarzystwa Kredytowego i współzałożycielem Warszawskiego Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. Organizował Towarzystwo Przemysłowe Lilpop, Rau i Loewensteim, zabiegał o budowę kolei Nadwiślańskiej Linii Kolejowej - przekazuje konserwator zabytków.

od 7 lat
Wideo

iPolitycznie - Przemysław Czarnek

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na warszawa.naszemiasto.pl Nasze Miasto